Khám phá bảo tàng Nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng

Là bảo tàng nghệ thuật điêu khắc đầu tiên trưng bày những hiện vật di sản và các tác phẩm nghệ thuật điêu khắc của một thời vàng son dân tộc Chăm tại Đà Nẵng. Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng là nơi bạn có thể tìm thấy những giá trị quý báu về văn hóa, lịch sử dân tộc Chăm qua các thời kỳ. Cùng với đó là những phong tục, tập quán thú vị của một vương quốc từng tồn tại hơn 1.000 năm.

Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm ở đâu?

Nằm ngay bên bờ sông Hàn, phía cuối chân cầu Rồng đường 2 tháng 9 của quận Hải Châu. Bảo tàng nghệ thuật kiến trúc Chămpa được người Pháp xây dựng trong giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Đây là bảo tàng nghệ thuật kiến trúc Chămpa duy nhất trên thế giới trực thuộc sự quản lý của bảo tàng Đà Nẵng và sở văn hóa thể thao & du lịch thành phố Đà Nẵng.

Đôi nét lịch sử về bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm

Vào cuối thế kỷ XIX, công sứ người Pháp tại tỉnh Quảng Nam tên Charles Lemire đã tiến hành khảo cổ các di tích văn hóa Chăm và đem các di vật, di tích về trưng bày tại Đà Nẵng. Khoảng thời gian sau, vào năm 1990, dựa trên công tác khảo cô của Charles Lemire trường Viễn Đông Bác cổ đã mở rộng cuộc tiến hành khai quật khảo cổ ở quy mô lớn hơn. Từ đó, một sự nảy sinh về việc xây dựng một bảo tàng để trưng bày và lưu giữ các hiện vật cho cổ vật Chăm đã ra đời. Để tiến hành việc này, năm 1902 Henri Parmentier của Trường Viễn Đông Bác cổ chính thức đề cử dự án kiến thiết rồi được hai kiến trúc sư người Pháp là Delaval và Auclair thực hiện.

Sau đề cử của Henri Parmentier, bảo tàng trưng bày Chàm được khánh thành sau 5 năm xây dựng (1915 – 1919) theo kiến trúc gotic Pháp. Lúc bấy giờ, bảo tàng được trưng bày với tổng hiện vật, di tích, di sản, cô vật điều khắc là 160. Đa phần, bộ sưu tập này đều do nhà khảo cổ Henri Parmentier thu thập từ thế kỷ XIX.

Dựa theo nền tảng công trình bảo tàng mà nhà khảo cổ Henri Parrmentier. Năm 1927 kiến trúc sư J. Y. Claeys thuộc trường Viễn Đông Bác cổ đề xướng khuếch trương nhà bảo tàng nhưng dự án trì trệ đến năm 1936 mới hoàn tất. Ngày 11 tháng 3 nhân việc tái khánh thành viện bảo tàng có sự hiện diện của Parmentier, Viện Bác cổ vinh danh ông bằng cách đổi tên Viện Bảo tàng Chàm thành Musée Henri Parmentier.

Năm 1946, khi chiến tranh Pháp – Việt lan rộng thì Viện Bảo Tàng bị cướp phá. Nhiều cổ vật và hiện vật bị trộm, đặc biệt là những hiện vật cổ có giá trị từ thời Trà Kiệu, Đồ Bàng, Mỹ Sơn. Mãi cho đến năm 1948, với sự cố gắng tim lại của nhiều nhà khảo cổ nên mới thu thập lại được 150 món, có thứ lưu lạc sang tận bên Lào.

Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, bảo tàng trưng bày Chàm được đổi tên thành Viện Bảo tàng Chàm. Cũng trong giai đoạn này, vào thập niên 1950 và 1960 kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng thuộc Viện Khảo cổ đã cho nới rộng diện tích các sảnh trưng bày một cách hài hòa, bắt nhịp với phần kiến trúc nguyên thủy. Người quản lý bảo tàng lúc bấy giờ ông Nguyễn Xuân Đồng, người từng làm việc với Parmentier được bổ làm giám đốc. Đến năm 1972 thì ông Nguyễn Khôn Liêu đảm nhiệm.

Trong thời gian Chiến tranh Việt Nam qua sự vận động của Viện Bảo tàng Guimet bên Pháp, Viện Bảo tàng Chàm được canh giữ cẩn thận, luôn có lính canh gác thường trực nên không bị thiệt hại. Sau năm 1975 chính quyền mới tiếp thu và đến cuối thập niên 1980 thì bị kẻ gian đột nhập lấy mất một số cổ vật.

Hơn 40 năm sau, năm 2002, một tòa nhà 2 tầng với khoảng 2 ngàn m² diện tích trưng bày và khoảng 500 m² diện tích kho được xây dựng thêm ở phía sau.

Đôi nét kiến trúc bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm

Kiến trúc bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm

Kiến trúc bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm

Quan sát và nhìn tổng thể, bảo tàng nghệ thuật kiến trúc Chămpa được xây dựng theo kiến trúc Gothic của Pháp. Đây là lối kiến trúc được xây dựng vững chắc bởi bê tông, cốt thép kết hợp với không gian thoáng mát với cây cối ngoài trời tạo nên sự hài hòa và dễ chịu. Tại bảo tàng nghệ thuật kiến trúc Chămpa Đà Nẵng, kiến trúc Gothic độc đáo với phong cách mái vòng cung có đầu nhọn, cộng với hệ thống cửa sổ kính rộng giúp ánh sáng mặt trời len lỏi mọi ngóc ngách của bảo tàng.

Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm ở Đà Nẵng có gì đặc sắc?

Hiện tại, Bảo tàng nghệ thuật Điêu khắc Chămpa đang sở hữu gần 2.000 hiện vật lớn nhỏ. Trong đó, tổng số hiện vật nghệ thuật trưng bày lền tới gần 500 món và được phân chia theo nguồn góc, khu vực địa lý theo các phòng Quảng Trị, phòng Trà Kiệu, Mỹ Sơn, Đồng Dương, Tháp Mẫm – Bình Định, hành lang Quảng Nam, hàng lang Quảng Ngãi và một phòng trưng bày mở rộng. Bằng những điều này, Bảo tàng Nghệ thuật Điêu khắc Chămpa trở thành bảo tàng Chăm đồ sồ nhất trên thế giới với những hiện vật quý giá.

Đến đây, bạn sẽ được tham quan và chiêm ngưỡng những di sản, di vật, những tác phẩm nghệ thuật cùng các di tích kiến trúc rất đặc sắc. Mỗi phòng trưng bày là sự thể hiện độc đáo trong dầu ấn của kiến trúc, văn hóa, nghệ thuật kỳ diệu của các tác phẩm.

Bảo tàng Chăm với nhiều hiện vật độc đáo

Bảo tàng Chăm với nhiều hiện vật độc đáo

Nếu bắt đầu tại các phòng theo khu vực địa lý như Tháp Mẫn – Bình Định, bạn sẽ được quan sát các tác phẩm điêu khắc bằng gốm của rồng, sư tử, chim thần Nagar…  Đến phòng Trà Kiệu, là sự trưng bày các hiện vật của đài thờ Linga, phù điêu Vishu, thần hộ pháp Siva, đền thờ Trà Kiệu. Tiếp theo đến phòng trưng bày Đông Dương là sự xuất hiện của tượng thần Deva, các tu sĩ… Tất cả các hiện vật được trưng bày ở ba phòng này đều thể hiện sự tinh túy của một thời vàng son, hưng thịnh của vương quốc Chămpa lúc bấy giờ.

Du khách tham quan bảo tàng điêu khắc Chăm

Du khách tham quan bảo tàng điêu khắc Chăm

Ngoài các phòng trưng bày theo khu vực địa lý, phía sau bảo tàng là gian nhà hai tầng mới xây để trưng bày những cổ vật còn cất giữ trong kho và các tài liệu, tranh ảnh về kiến trúc Chăm và các nền văn hóa khác ở khu vực Đông Nam Á. Tiêu biểu trong số hiện vật này là sự xuất hiện của tượng vị thần Ganesha đầu voi mình người rất phổ biến trong Ấn Độ giáo, hình ảnh các nữ vị thần được tôn sùng , thiếu nữ Apsara… Đa phần, chất liệu làm ra các tượng này đều là sa thạch, đất nung và đồng. Hoa văn trang trí và điêu khắc trên những tượng này được trạm khắc vô cùng tinh xảo, độc đáo, thể hiện một sự phát triển tột bậc của nghệ thuật điêu khắc Chăm thời bấy giờ.

Tiếp tục tham quan tại phòng trưng bày hành lang Quảng Nam, hàng lang Quảng Ngãi và một phòng trưng bày mở rộng. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng nhựng tác phẩm mang tính nghệ thuật được chạm trổ rất trau chuốt, tỉ mỉ đến từng chi tiết, hình ảnh nhỏ nhất. Đây là một trong những kiệt tác bất hủ của nghệ thuật điêu khắc Chăm với giá trị vô giá muôn đời, luôn gây sự chú ý của khách du lịch Đà Nẵng đến thăm bảo tàng. Ấn tượng trong điều này là sự có mặt của tượng Bồ tát Tara – tác phẩm bằng chất liệu đồng duy nhất của Cổ Viện Chàm được tạc với chiều cao 1.148m. Đây là tác phẩm được xem độc đáo nhất trong các tác phẩm về tín ngưỡng tôn giáo của người Chăm.

Với gần 2.000 hiện vật, di sản, di tích và các tượng phù điêu cùng như các tác phẩm nghệ thuật được sư tập hơn 100 năm. Bảo tàng Nghệ thuật Điêu khắc ChămPa của Đà Nẵng đã trở thành một nơi du lịch hiếm có trên thế giới. Đó là lý do vì sao mà Bảo tàng Nghệ thuật Kiến trúc Chămpa là điểm đến không thể bỏ qua mỗi khi đến Đà Nẵng.

Thông tin tham quan

  • Địa chỉ: số 2, đường 2 tháng 9, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.
  • Giờ mở cửa: 7h-17h các ngày trong tuần
  • Giá vé tham quan: Người lớn: 40.000 vnđ/1 người. Sinh viên: 5.000 đồng/ 1 người

Ngân Bùi